Γιατί κάνουμε λάθη με τα χρήματα όταν πέφτει η αγορά;

Η αγορά πέφτει, ο τίτλος στις ειδήσεις είναι κόκκινος, και το χέρι πάει μόνο του στο κουμπί. Έτσι γίνονται πολλά λάθη με τα χρήματα. Δεν φταίει η άγνοια. Φταίει η στιγμή.

Εδώ εξηγούμε τρεις συνηθισμένες παγίδες και τρία απλά εργαλεία που τις περιορίζουν. Βασιζόμαστε σε εκπαιδευτικό υλικό της FINRA, φορέα εποπτείας των ΗΠΑ, και του AMF, φορέα της Γαλλίας (ΕΕ). Τα χρησιμοποιούμε για γενικές αρχές. Δεν είναι κανόνες της Ελλάδας.

Γιατί ο φόβος μας κάνει να βιαζόμαστε;

Η FINRA γράφει ότι οι ασταθείς αγορές μπορούν να προκαλέσουν φόβο και ανησυχία στους επενδυτές. Σε άλλη σελίδα της προσθέτει ότι, όταν οι αγορές πέφτουν απότομα, είναι εύκολο να αντιδράσεις παρορμητικά και να πουλήσεις.

Ο μηχανισμός είναι γνώριμος. Βλέπεις τον λογαριασμό να μικραίνει και θέλεις να σταματήσει ο πόνος. Η πώληση μοιάζει με λύση, ενώ συχνά είναι απλώς ανακούφιση. Οι επενδυτές που κρατούν μακροπρόθεσμα, σημειώνει η FINRA, τείνουν να αντιμετωπίζουν τις διακυμάνσεις σαν θόρυβο στο υπόβαθρο. Από δική μας πλευρά, βοηθά να έχεις αποφασίσει από πριν τι σκοπεύεις να κάνεις.

Τι κάνουν οι ειδήσεις και τα social media;

Δυναμώνουν τη βιασύνη. Ένας δραματικός τίτλος ή ένα βίντεο που κυκλοφορεί παντού δίνουν την αίσθηση ότι πρέπει να κινηθείς τώρα, πριν χάσεις κάτι.

Το κοινό έγγραφο FINRA και SEC για τα εργαλεία «social sentiment» (που μετρούν το κλίμα στα social media) προειδοποιεί ότι μπορούν να οδηγήσουν σε αποφάσεις που κινούνται από συναίσθημα ή παρορμητισμό, κάτι που χαρακτηρίζει ριψοκίνδυνο τρόπο επένδυσης. Συμβουλεύει να μην αφήνεις τα βραχυπρόθεσμα συναισθήματα να διαταράξουν τους μακροπρόθεσμους στόχους σου.

Ο AMF, ο εποπτικός φορέας της Γαλλίας, στηρίζει υπενθύμιση της ESMA, της ευρωπαϊκής αρχής για τις αγορές. Ζητά να είσαι επιφυλακτικός απέναντι σε μη ρεαλιστικές υποσχέσεις για γρήγορα, εύκολα κέρδη χωρίς ρίσκο, και να αμφισβητείς την αξιοπιστία των απόψεων που κυκλοφορούν στο διαδίκτυο. Όταν κάποιος υπόσχεται εύκολο κέρδος, το ρίσκο απλώς δεν φαίνεται στη διαφήμιση.

Πώς βοηθά ένα γραπτό σχέδιο;

Η FINRA μιλά για σταθερούς οικονομικούς στόχους, δεμένους με ένα στέρεο μακροπρόθεσμο σχέδιο, και για διασπορά σε διάφορες κατηγορίες περιουσιακών στοιχείων και μέσα σε αυτές. Το σχέδιο γράφεται όταν είσαι ήρεμος, για να το έχεις όταν δεν είσαι.

Προτείνουμε ένα σχέδιο σε 5 γραμμές. Ο στόχος και ο ορίζοντας βγαίνουν από το άρθρο για τους στόχους και τον ορίζοντα. Η διασπορά εξηγείται στο άρθρο τι σημαίνει διασπορά.

Υποθετικό παράδειγμα σχεδίου για έναν εργαζόμενο που επενδύει μηνιαία:

1. Στόχος: ανακαίνιση του σπιτιού.
2. Ορίζοντας: 10 χρόνια.
3. Ποσό: 200 € τον μήνα, με πάγια εντολή από τον λογαριασμό μισθοδοσίας.
4. Πότε κοιτάμε: δύο φορές τον χρόνο, σε προκαθορισμένες μέρες. Κανόνας: δεν αλλάζουμε τίποτα την ίδια μέρα που διαβάζουμε έναν πανικόβλητο τίτλο.
5. Αν πέσει η αγορά: περιμένουμε τη μέρα της επανεξέτασης και τότε αποφασίζουμε με βάση το σχέδιο.

Αυτό δεν είναι οδηγία. Ο καθένας ορίζει τον δικό του κανόνα, με βάση τον στόχο, τον ορίζοντα και την αντοχή του στο ρίσκο. Η αξία του κανόνα είναι ότι γράφεται πριν από την πτώση. Φυσικά, το σχέδιο στηρίζεται σε αποθεματικό έκτακτης ανάγκης, ώστε να μη χρειαστεί να πουλήσεις σε κακή στιγμή για ένα απρόοπτο.

Τι είναι ο μέσος όρος κόστους (DCA);

Το dollar-cost averaging, δηλαδή ο μέσος όρος κόστους, σημαίνει ότι επενδύεις ίσα ποσά σε τακτά διαστήματα. Η FINRA το περιγράφει ως επένδυση του χρήματός σου σε ίσες μερίδες, ανά τακτά χρονικά διαστήματα. Το μεγάλο πλεονέκτημα είναι πρακτικό: η απόφαση παίρνεται μία φορά, και δεν χρειάζεται να μαντέψεις τη «σωστή» μέρα.

Υποθετικό παράδειγμα, με στρογγυλούς αριθμούς. Επενδύεις 100 € τον μήνα σε ένα μερίδιο. Την πρώτη μέρα η τιμή είναι 10 €, τον επόμενο μήνα 8 € και τον τρίτο πάλι 10 €.

• 100 € στα 10 € δίνουν 10 μερίδια.
• 100 € στα 8 € δίνουν 12,5 μερίδια.
• 100 € στα 10 € δίνουν 10 μερίδια.

Σύνολο 32,5 μερίδια για 300 €. Η μέση τιμή που πλήρωσες είναι 300 / 32,5, δηλαδή περίπου 9,23 €, χαμηλότερα από τα 10 € της αρχής.

Το παράδειγμα δείχνει μόνο τον μηχανισμό. Δεν είναι πρόβλεψη. Δεν εγγυάται κέρδος, και δεν μειώνει το ρίσκο της επένδυσης. Αν η τιμή συνεχίσει να πέφτει, η αξία των μεριδίων θα μειώνεται. Το DCA δεν είναι τρόπος να κερδίζεις. Είναι τρόπος να μη βασίζεσαι στη διάθεσή σου κάθε μήνα.

Ποιος είναι ο κανόνας πριν πατήσεις κουμπί;

Πριν από κάθε κίνηση που δεν είναι η πάγια καταβολή, κάνε τρεις ερωτήσεις:

1. Προβλέπεται αυτή η κίνηση στο γραπτό σχέδιο;
2. Αν όχι, τι νέο συνέβη στον στόχο ή στον ορίζοντα, και όχι απλώς στον τίτλο της ημέρας;
3. Μπορεί η απόφαση να περιμένει ως την επόμενη προκαθορισμένη επανεξέταση;

Αν η απάντηση στην τρίτη ερώτηση είναι «ναι», η αναμονή δίνει χρόνο να φύγει η ένταση από την απόφαση.

Τι σημαίνει αυτό για σένα;

• Γράψε το σχέδιο όταν είσαι ήρεμος. Πέντε γραμμές αρκούν: στόχος, ορίζοντας, ποσό, πότε κοιτάς, τι κάνεις αν πέσει η αξία.
• Βάλε πάγια εντολή και μέρα επανεξέτασης. Έτσι οι αποφάσεις δεν εξαρτώνται από το πώς νιώθεις σήμερα.
• Αντιμετώπισε με καχυποψία τις υποσχέσεις για γρήγορο κέρδος, ειδικά όταν έρχονται από άγνωστους στα social media.
• Θυμήσου το ρίσκο. Κανένα σχέδιο δεν εξαλείφει την πιθανότητα ζημιάς, και μπορεί να χάσεις μέρος ή όλο το κεφάλαιό σου.

Το άρθρο είναι μόνο για ενημέρωση και εκπαίδευση και δεν αποτελεί επενδυτική συμβουλή. Οι επενδύσεις, και ειδικά τα κρυπτονομίσματα, έχουν υψηλό ρίσκο. Μπορεί να χάσεις μέρος ή όλο το κεφάλαιό σου.

Το άρθρο γράφτηκε με τη βοήθεια AI και τα στοιχεία του ελέγχθηκαν αυτόματα με τις πηγές.