Τι είναι το ΣΕΠΕ και πώς διαβάζεις το κόστος ενός δανείου;

Όταν ζητάς δάνειο, η πρώτη ερώτηση είναι συνήθως «πόση είναι η δόση;». Είναι λογική ερώτηση, γιατί η δόση πρέπει να χωράει στον μήνα σου. Δεν σου λέει όμως πόσο ακριβά πληρώνεις το χρέος.

Εδώ εξηγούμε ένα εργαλείο που σου δίνει ένα ενιαίο νούμερο για τη σύγκριση: το ΣΕΠΕ. Μιλάμε για το κόστος του χρέους. Για το κόστος μιας επένδυσης, δες το άρθρο μας πόσο κοστίζει μια επένδυση. Εκεί πληρώνεις για να επενδύσεις, εδώ πληρώνεις επειδή δανείστηκες.

Τι είναι το ΣΕΠΕ (APR);

Η ελληνική νομοθεσία και τα έντυπα των τραπεζών χρησιμοποιούν τον όρο «συνολικό ετήσιο πραγματικό επιτόκιο», δηλαδή ΣΕΠΕ. Στα αγγλικά το ίδιο πράγμα λέγεται APR (annual percentage rate). Η ευρωπαϊκή σελίδα Your Europe το λέει στα ελληνικά «ετήσιο ποσοστό επιβάρυνσης» και δεν χρησιμοποιεί τη συντομογραφία ΣΕΠΕ.

Η πηγή το ορίζει ως «a single figure representing the total cost of the credit», δηλαδή ένα ενιαίο ποσοστό που αντιπροσωπεύει το συνολικό κόστος της πίστωσης. Σύμφωνα με την ελληνική νομοθεσία, όπως την παρουσιάζει το taxheaven.gr, το ΣΕΠΕ ισούται σε ετήσια βάση με την παρούσα αξία όλων των υποχρεώσεων: αναλήψεις, εξοφλήσεις και επιβαρύνσεις. Με απλά λόγια, μαζεύει σε ένα νούμερο όσα πληρώνεις πέρα από το κεφάλαιο.

Τι περιλαμβάνει το συνολικό κόστος;

Το Your Europe γράφει ότι περιλαμβάνει τόκους, προμήθειες, φόρους και κάθε άλλου είδους έξοδα. Η ελληνική νομοθεσία αναφέρει, για παράδειγμα, τα έξοδα τήρησης λογαριασμού για καταβολές και αναλήψεις, τα έξοδα χρήσης μέσου πληρωμής και κάθε άλλο έξοδο συνδεδεμένο με τις καταβολές.

Υπάρχουν και πράγματα που μένουν έξω:

• οι επιβαρύνσεις λόγω μη συμμόρφωσης, όπως η καθυστέρηση στην πληρωμή·
• τα πρόσθετα έξοδα πέραν της τιμής αγοράς.

Αν το επιτόκιο είναι μεταβλητό, ο υπολογισμός θεωρεί ότι μένει στο αρχικό επίπεδο. Το ΣΕΠΕ λοιπόν δεν προβλέπει το μέλλον. Αν το επιτόκιο αλλάξει, το πραγματικό κόστος αλλάζει μαζί του.

Γιατί δεν αρκεί να συγκρίνεις τη δόση;

Η δόση εξαρτάται και από τη διάρκεια. Μια μικρότερη δόση μπορεί να σημαίνει απλώς περισσότερους μήνες πληρωμής. Το ΣΕΠΕ βάζει δίπλα δίπλα προσφορές με διαφορετικά έξοδα και τις κάνει συγκρίσιμες.

Υποθετικό παράδειγμα. Ζητάς 5.000 € για 5 έτη και παίρνεις δύο προσφορές. Η πρώτη έχει ΣΕΠΕ υποθετικό 10%. Η δεύτερη αναφέρει ελκυστικό επιτόκιο, αλλά έχει και έξοδα, και το ΣΕΠΕ της είναι υποθετικό 12%. Για το ίδιο ποσό και την ίδια διάρκεια, η δεύτερη κοστίζει συνολικά περισσότερο. Το επιτόκιο μόνο του δεν θα σου το έδειχνε, ενώ το ΣΕΠΕ το δείχνει.

Η σύγκριση έχει νόημα όταν τα υπόλοιπα είναι ίδια: ποσό, διάρκεια και είδος δανείου.

Τι σημαίνει ελάχιστη δόση στην κάρτα και γιατί κοστίζει;

Δεν επαληθεύσαμε σε επίσημη πηγή πώς ορίζεται η ελάχιστη δόση στην Ελλάδα, γι’ αυτό δεν δίνουμε αριθμούς. Η λογική όμως είναι γενική.

Υποθετικό παράδειγμα. Έχεις υπόλοιπο στην κάρτα και πληρώνεις κάθε μήνα μόνο ένα μικρό μέρος του. Το υπόλοιπο που μένει συνεχίζει να φέρνει τόκους. Η εξόφληση μακραίνει και το συνολικό κόστος μεγαλώνει, ενώ κάθε μήνα νιώθεις ότι «πληρώνεις κανονικά».

Η ελάχιστη δόση είναι ένα όριο για να μην καθυστερήσεις. Δεν είναι πρόταση για το πόσο να πληρώσεις. Το τι ακριβώς ισχύει για την κάρτα σου, το βλέπεις στη σύμβαση και στις αναλυτικές χρεώσεις. Γι’ αυτό είναι χρήσιμο να έχεις αποθεματικό έκτακτης ανάγκης: χωρίς αυτό, ένα απρόοπτο καταλήγει συχνά σε δανεισμό με κάρτα.

Μπορώ να εξοφλήσω νωρίτερα ή να υπαναχωρήσω;

Σύμφωνα με το Your Europe, δύο δικαιώματα του καταναλωτή ισχύουν με βάση τους κανόνες της ΕΕ.

Υπαναχώρηση. Έχεις 14 ημερολογιακές ημέρες να αλλάξεις γνώμη, χωρίς να δώσεις λόγο. Επιστρέφεις το κεφάλαιο με τους τόκους και τα μη επιστρεπτέα έξοδα.

Πρόωρη εξόφληση. Μπορείς να εξοφλήσεις νωρίτερα. Ο δανειστής μπορεί να ζητήσει αποζημίωση, που «δεν πρέπει να υπερβαίνει το συνολικό ποσό των τόκων που χάνονται» (Your Europe).

Οι λεπτομέρειες για την πρόωρη εξόφληση στη δική σου περίπτωση δεν φαίνονται από μια γενική απάντηση. Ρώτα τον δανειστή και δες τη σύμβαση, πριν βασιστείς σε οποιαδήποτε γενική απάντηση.

Τι να ελέγξεις πριν υπογράψεις δάνειο;

Το Your Europe αναφέρει ότι, με βάση τους κανόνες της ΕΕ, πριν από την υπογραφή δικαιούσαι το ευρωπαϊκό τυποποιημένο έντυπο πληροφοριών καταναλωτικής πίστης. Περιέχει τους βασικούς όρους, το κόστος, το ΣΕΠΕ (APR) και το πρόγραμμα πληρωμών. Φτιάχτηκε για να συγκρίνεις προσφορές.

Μια λίστα ελέγχου:

1. Πήρες το τυποποιημένο έντυπο από κάθε δανειστή που ρώτησες;
2. Συγκρίνεις το ΣΕΠΕ για ίδιο ποσό και ίδια διάρκεια;
3. Βλέπεις αν το επιτόκιο είναι σταθερό ή μεταβλητό;
4. Ξέρεις τι χρεώνεται σε περίπτωση καθυστέρησης, που δεν μπαίνει στο ΣΕΠΕ;
5. Ξέρεις τι ισχύει για πρόωρη εξόφληση στη δική σου σύμβαση;
6. Γνωρίζεις ότι έχεις 14 ημέρες υπαναχώρησης και πώς την ασκείς;

Τι σημαίνει αυτό για σένα;

• Ζήτα το ΣΕΠΕ και το τυποποιημένο έντυπο από κάθε προσφορά. Μόνο έτσι συγκρίνεις ίδια πράγματα.
• Μην κρίνεις μόνο από τη δόση. Δες και τη διάρκεια και το συνολικό κόστος.
• Η δόση πρέπει να χωράει στον μήνα σου. Το πόσα αποταμιεύεις και ο προϋπολογισμός σου δείχνουν τι αντέχεις πριν δεσμευτείς.
• Διάβασε τη σύμβαση για καθυστέρηση και πρόωρη εξόφληση. Εκεί βρίσκονται οι όροι που ισχύουν για σένα.

Το άρθρο είναι μόνο για ενημέρωση και εκπαίδευση και δεν αποτελεί επενδυτική συμβουλή. Οι επενδύσεις, και ειδικά τα κρυπτονομίσματα, έχουν υψηλό ρίσκο. Μπορεί να χάσεις μέρος ή όλο το κεφάλαιό σου.

Το άρθρο γράφτηκε με τη βοήθεια AI και τα στοιχεία του ελέγχθηκαν αυτόματα με τις πηγές.