Πώς αγοράζω έντοκα γραμμάτια ως ιδιώτης; Βήμα βήμα

Έχεις κάποια χρήματα που δεν θα χρειαστείς για μερικούς μήνες και θέλεις να τα τοποθετήσεις σε κάτι απλό. Ακούς για τα έντοκα γραμμάτια του Δημοσίου και αναρωτιέσαι πού πηγαίνεις, τι δείχνεις και τι υπογράφεις.

Εδώ περιγράφουμε τη διαδικασία από το μηδέν ως την αγορά. Δεν γράφουμε τιμές, αποδόσεις, ημερομηνίες ή φορολογικά, γιατί αλλάζουν και τα ορίζει κάθε φορά η ανακοίνωση και ο φορέας σου.

Τι είναι ένα έντοκο γραμμάτιο;

Είναι τίτλος του Δημοσίου βραχείας διάρκειας. Τον αγοράζεις σε μια τιμή και, όταν λήξει, ο εκδότης σου επιστρέφει το ονομαστικό ποσό. Η διαφορά ανάμεσα στα δύο είναι ο τόκος σου. Αυτή είναι γενική εξήγηση και όχι ορισμός από επίσημη σελίδα.

Υποθετικό παράδειγμα. Ένα γραμμάτιο ονομαστικής αξίας 1.000 € πωλείται 990 €. Στη λήξη παίρνεις 1.000 €. Τα 10 € διαφορά είναι ο τόκος. Το παράδειγμα δείχνει μόνο τον μηχανισμό και όχι κάποια πραγματική τιμή.

Σύμφωνα με τον ΟΔΔΗΧ, σε κυκλοφορία υπάρχουν συνήθως τίτλοι διαφόρων διαρκειών, και ο οργανισμός αναφέρει ανακοινώσεις για 13, 26 και 52 εβδομάδες. Ποια διάρκεια είναι ανοιχτή σε ιδιώτες κάθε φορά, το βλέπεις στην τρέχουσα ανακοίνωση.

Πώς αγοράζει ένας ιδιώτης;

Με «δημόσια εγγραφή». Οι ανακοινώσεις του ΟΔΔΗΧ για διάθεση σε φυσικά πρόσωπα λένε ότι μπορείς να εγγραφείς σε οποιαδήποτε τράπεζα ή χρηματιστηριακή εταιρία. Η εγγραφή γίνεται παράλληλα με τη δημοπρασία του Δημοσίου.

Στη δημοπρασία οι ανταγωνιστικές προσφορές έρχονται από τους Βασικούς Διαπραγματευτές. Οι μη ανταγωνιστικές προσφορές, όπως η δική σου, ικανοποιούνται στη σταθμισμένη μέση τιμή. Εσύ δεν πας μόνος σου στη δημοπρασία. Συμμετέχεις μέσω του φορέα σου.

Τι χρειάζομαι πριν ξεκινήσω;

Μερίδα στο ΣΑΤ, το Σύστημα Άυλων Τίτλων. Οι τίτλοι είναι άυλοι, δηλαδή δεν υπάρχει χαρτί, και καταγράφονται εκεί. Ο ΟΔΔΗΧ γράφει ότι η καταχώρηση σε μερίδα ΣΑΤ είναι απαραίτητη προϋπόθεση.

Αν δεν έχεις μερίδα, την ανοίγεις μέσω των φορέων διάθεσης, με αστυνομική ταυτότητα και ΑΦΜ. Για το τι είναι η μερίδα και πώς ελέγχεις αν έχεις ήδη, δες το Πώς ανοίγω μερίδα επενδυτή και βρίσκω ξεχασμένες μετοχές.

Πώς πάω βήμα βήμα από το μηδέν ως την αγορά;

Υποθετικό παράδειγμα. Θέλεις να εγγραφείς για 5.000 € ονομαστικής αξίας και δεν έχεις μερίδα ΣΑΤ. Τα βήματα είναι αυτά:

1. Διαλέγεις μια τράπεζα ή χρηματιστηριακή και ρωτάς για τις χρεώσεις της.
2. Ανοίγεις μερίδα με ταυτότητα και ΑΦΜ.
3. Διαβάζεις την τρέχουσα ανακοίνωση διάθεσης: διάρκεια, ανώτατο ποσό, παράθυρο εγγραφών.
4. Δηλώνεις συμμετοχή μέσω του φορέα σου μέσα στο παράθυρο.
5. Μετά το κλείσιμο, μαθαίνεις το αποτέλεσμα.

Οι ιδιώτες εγγράφονται σε σύντομο διάστημα ημερών πριν από τη δημοπρασία. Δεν γράφουμε ημερομηνίες, γιατί αλλάζουν. Η τιμή διάθεσης είναι η σταθμισμένη μέση τιμή των επιτυχουσών ανταγωνιστικών προσφορών. Το συνολικό ποσό της έκδοσης ανακοινώνεται μετά το κλείσιμο.

Πριν δηλώσεις συμμετοχή, κράτα σημείωση του φορέα, της διάρκειας και του ποσού που ζήτησες. Έτσι, όταν δεις την πίστωση του τίτλου στη μερίδα σου, μπορείς να ελέγξεις εύκολα ότι ταιριάζει με αυτό που ζήτησες. Αν κάτι διαφέρει, απευθύνσου πρώτα στον φορέα, που έχει τα στοιχεία της εγγραφής σου.

Υπάρχει προμήθεια και όριο;

Όριο υπάρχει. Κάθε ανακοίνωση ορίζει ανώτατο ποσό ανά φυσικό πρόσωπο, και το διαβάζεις εκεί.

Για προμήθεια, οι ανακοινώσεις διάθεσης που ανοίξαμε δεν αναφέρουν χρέωση ούτε κατώτατο ποσό. Αυτό δεν σημαίνει ότι δεν υπάρχει κόστος στον φορέα σου. Ρώτα τον ρητά και γραπτά πριν εγγραφείς. Για το πώς τα κόστη επηρεάζουν μια επένδυση γενικά, δες το Πόσο κοστίζει μια επένδυση.

Μπορώ να τα πουλήσω πριν τη λήξη;

Ίσως, αλλά με επιφυλάξεις. Η Euronext Athens έχει ανακοινώσει εισαγωγή εντόκων προς διαπραγμάτευση στο Χρηματιστήριο Αθηνών, κάτι που ανοίγει θεωρητικά αυτή τη δυνατότητα. Δεν μπορούμε να σου πούμε πόσο εύκολα βρίσκεις αγοραστή ή σε ποια τιμή, γιατί δεν το επιβεβαιώσαμε. Ρώτα τον φορέα σου πριν το υπολογίσεις ως δυνατότητα.

Τι κινδύνους έχουν;

Δεν είναι «χωρίς ρίσκο». Τέσσερα πράγματα αξίζουν προσοχή:

• Πιστωτικός κίνδυνος. Ο εκδότης, εδώ το Δημόσιο, μπορεί θεωρητικά να μην αποπληρώσει.
• Δέσμευση. Τα χρήματα μένουν κλειδωμένα ως τη λήξη, εκτός αν πουλήσεις.
• Κίνδυνος τιμής. Αν πουλήσεις πριν τη λήξη, η τιμή μπορεί να είναι χαμηλότερη από την αναμενόμενη.
• Κίνδυνος επανεπένδυσης. Όταν λήξει, μπορεί να μην βρίσκεις το ίδιο ευνοϊκό περιβάλλον για να ξαναβάλεις τα χρήματα.

Τι σημαίνει αυτό για σένα;

• Πρώτα φρόντισε το απόθεμα έκτακτης ανάγκης. Τα έντοκα δεσμεύουν χρήματα, οπότε δες πόσα χρήματα να κρατάς στην άκρη πριν τα χρησιμοποιήσεις.
• Έλεγξε αν έχεις ήδη μερίδα ΣΑΤ. Αν όχι, ετοίμασε ταυτότητα και ΑΦΜ.
• Διάβασε την τρέχουσα ανακοίνωση του ΟΔΔΗΧ: διάρκεια, ανώτατο ποσό, παράθυρο εγγραφών.
• Ρώτα τον φορέα σου για χρεώσεις και για τη φορολογική μεταχείριση, ή πήγαινε στην ΑΑΔΕ.